ชมภูมิปัญญาผ้าทอสานสัมพันธ์ล้านนาเชียงตุงกับการชิงรักรอยไหม

ข่าวกิจกรรมท่องเที่ยวในพื้นที่ภูมิภาคลุ่มน้ำโขง ประกอบด้วย เชียงราย สิบสองปันนา เชียงตุง-เมืองลา หลวงพระบาง
Post Reply
Sam
Site Admin
Posts: 1786
Joined: Sun Mar 11, 2007 9:03 pm
Location: เชียงราย
Contact:

ชมภูมิปัญญาผ้าทอสานสัมพันธ์ล้านนาเชียงตุงกับการชิงรักรอยไหม

Post by Sam »

Image
ว่ากันว่าถ้าเป็นละครไทยหลังข่าว แก่นเรื่องคลาสสิคตลอดกาลที่ถูกนำมาใช้ในการดำเนินเรื่องคือเรื่องราวการชิงรักหักสวาท ซึ่งก็ต้องยอมรับว่าเรื่องราวแบบนี้ยังคงขายได้เรื่อยๆ อย่างไรก็ตาม "รอยไหม" ซึ่งขณะกำลังออกอากาศทางช่อง 3 ก็ได้รับความนิยมและกำลังได้รับการกล่าวขวัญกันทั่วประเทศ โดยเฉพาะเมื่อนางเอกคือ "แอ๊ฟ" ทักษอร ที่ได้รับบทบาทเป็นเจ้านางมณีริน เจ้าหญิงแห่งเมืองเชียงตุง ปะทะบทบาทกับ พระเอกฮ็อตฮิตอย่าง "อั้ม" อธิชาติ ที่รับบทบาทเป็นเจ้าชายเมืองเชียงใหม่แห่งอาณาจักรล้านนา

เรื่องราวการชิงรักหักสวาทในละครเรื่องนี้ก็ไม่ต่างจากละครเรื่องอื่นที่กำลังออกอากาศหรือเคยออกอากาศมาแล้วทางทีวีช่องต่างๆ แต่จากคำบอกเล่าของผู้กำกับ อ๊อฟ พงพัฒน์ ที่หยิบบทประพันธ์ "รอยไหม" ของพงศกร มาทำเป็นละครว่า เพราะละครมีเสน่ห์ ครบรส รัก โลภ โกรธ หลง แล้วสิ่งที่มองเห็นคือความละมุนละไมของผ้าไหม ซึ่งเป็นองค์ประกอบที่ทำให้เวลาทำงานละเมียด อยากเล่าถึงคุณค่าผ้าไหมให้คนไทยที่ดูละครได้รับรู้ ซึ่งในละครมีการเพิ่มเติมพาร์ตอดีตค่อนข้างเยอะ เพื่อสร้างความโกรธ ความเกลียดชังของตัวละครให้ส่งผลมาถึงยุคปัจจุบันซึ่งมีชีวิตอยู่

Image
และเรื่องราวในอดีตนี้เองที่แสดงให้เห็นความสัมพันธ์ระหว่างล้านนากับเชียงตุง ผ่านการเชื่อมโยงด้วย "ผ้าไหม" และการชิงรักหักสวาท ซึ่งบทประพันธ์และละครชิ้นนี้ทำให้รำลึกถึงการเชื่อมโยงความสัมพันธ์ระหว่างอาณาจักรล้านนาและอาณาจักรใกล้เคียงอย่าง "พม่า" ด้วยเรื่องราวของความรักอย่าง "มะเมียะ" เป็นต้น และดูเหมือนว่าจุดจบของทั้งรอยไหม และ มะเมียะ ช่างไม่แฮปปี้เอนดิ้งเอาเสียเลย

อย่างไรก็ตาม เมื่อถามว่าคนดูจะได้อะไรจากเรื่อง "รอยไหม" ผู้กำกับอ๊อฟจาระไนให้ฟังเป็นข้อๆ ว่า "หนึ่ง ความสนุกสนาน ซึ่งเป็นประเด็นหลักที่ต้องการให้คนดู สอง สาระที่สอดแทรกเข้าไป เช่น ขนบธรรมเนียมประเพณีทางเหนือและสถานที่ท่องเที่ยว อย่างวังหลวงที่พิพิธภัณฑ์แพร่" และอาจจะทำให้เกิดกระแสอยากไปเที่ยวเชียงตุง บ้างก็เป็นได้

=====
"รอยไหม"ชิงรักหักสวาท โชว์"ผ้าทอ"ภูมิปัญญาชาวบ้าน

สมรัก บรรลังก์ เรื่อง

ออกอากาศวันแรกก็ทำเอาคนดูกล่าวขวัญถึง สำหรับละคร "รอยไหม" ทางช่อง 3 ที่มีการนำเสนอผีสุดน่ากลัวที่ชื่อ ′อีเม้ย′ จากผลงานการกำกับฯ ของ ′อ๊อฟ′ พงษ์พัฒน์ วชิรบรรจง

Image
โดยแกนเรื่องนำเสนอโศกนาฏกรรมรักจากอดีตถึงปัจจุบัน นำแสดงโดย ′แอฟ′ ทักษอร ภักดิ์สุขเจริญ, ′อั้ม′อธิชาติ ชุมนานนท์, ′ชาย′ชาตโยดม หิรัญยัษฐิติ, เจสัน ยัง, ′มี้′ พิศมัย วิไลศักดิ์, เมย์ เฟื่องอารมย์, ′กบ′ พิมลรัตน์ พิศลยบุตร, ชุดาภา จันทเขตต์ ฯลฯ

ทั้งนี้ ผู้กำกับฯ ′อ๊อฟ′ กล่าวถึงการหยิบบทประพันธ์ "รอยไหม" ของพงศกร มาทำเป็นละครว่า เพราะมีเสน่ห์ ครบรส รัก โลภ โกรธ หลง แล้วสิ่งที่มองเห็นคือความละมุนละไมของผ้าไหม ซึ่งเป็นองค์ประกอบที่ทำให้เวลาทำงานละเมียด อยากเล่าถึงคุณค่าผ้าไหมให้คนไทยที่ดูละครได้รับรู้ ซึ่งในละครมีการเพิ่มเติมพาร์ตอดีตค่อนข้างเยอะ เพื่อสร้างความโกรธ ความเกลียดชังของตัวละครให้ส่งผลมาถึงยุคปัจจุบันซึ่งมีชีวิตอยู่

อ๊อฟเผยถึงการหยิบยกเรื่อง "ผ้าไหมไทย" มาเป็นตัวเอกของเรื่องว่า

"คือเรื่องนี้เจาะลึกไปในรายละเอียดแต่ ละพื้นที่ เช่น ผ้าไหมของแม่แจ่ม ผ้าลำพูน ผ้าทางล้านนา ผ้าทางเชียงตุง ความแตกต่างของผ้าไหม การทอผ้าไหมของเชียงตุงกับล้านนาต่างกันตรงไหน ซึ่งเรื่องนี้เราแปลงจากเดิม คือนางเอกจากล้านนาไปล้านช้างก็คือประเทศลาว แต่เราปรับเป็นนางเอกมาจากเชียงตุงแล้วเดินทางไปล้านนา เพื่อทำให้เรื่องราวทั้งหมดเกิดที่บ้านเรา สามารถใส่ขนบธรรมเนียมประเพณีบ้านเราเข้าไปได้เยอะๆ เพราะบางทีเรื่องความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ เรื่องการปกครองในแต่ละประเทศไม่เหมือนกัน แล้วเราแตะต้องไม่ได้ เลยคิดว่าอย่าไปยุ่งดีกว่า"

ซึ่งการเจาะลึกในเรื่องผ้าไหมที่ถ่ายทอดในละครนั้น ผู้กำกับฯ หนุ่มขยายความให้ฟังว่า "จะมีฉากหนึ่งที่เพิ่มเข้ามา คือฉากแข่งทอผ้าระหว่างมณีริน (แอฟ) กับหม่อมบัวเงิน (เมย์) ซึ่งสองคนนี้ชิงรักกัน ขณะที่เมย์ครอบครองเจ้าศิริวัฒนา (ชาย) ส่วนนางเอกมาเพื่อจะแต่งงาน ก็เลยทอผ้าแข่งกันดู จัดเป็นประเพณีน่ารักๆ ไม่ซีเรียส แต่เมย์กลับจริงจังเพราะต้องการเอาชนะ ฉากนี้มีขั้นตอนตั้งแต่ตีฝ้าย ปั่นฝ้าย กรอฝ้าย กระทั่งเป็นเส้นใส่เข้าไปในกระสวยจนกระทั่งเริ่มทอ จะมีขั้นตอนให้เห็น"

ที่ตั้งใจให้เห็นขนาดนั้นผู้กำกับฯ คนเดิมว่า "ผมว่าได้รู้ขั้นตอนก็ดี แต่เราไม่ได้เป็นขนาดสารคดี ลายผ้าจะมีลายแต่ละที่ไม่เหมือนกัน จะมีถ่ายให้เห็น สำคัญที่สุดคือจะเห็นภูมิปัญญาชาวบ้านของคนไทยเรา ซึ่งการทอผ้ามีมาตั้งแต่โบราณ ความ วิริยอุตสาหะของงานศิลปะแต่ละชิ้นที่ศิลปินแต่ละท่านทอออกมามีคุณค่ามากกว่าเป็นเงินเป็นทอง เพราะฉะนั้นเวลาขายเรารู้สึกว่าแพง แต่พอมาดูแล้วคุณจะรู้ว่าคุณค่าของมันไม่ใช่แค่ที่ราคา"

เห็นบอกว่าไปดูผ้าไหมที่ดังๆ มีราคาประมวลค่าไม่ได้ "เราได้รับความกรุณาจากท่านอาจารย์ โกมล พานิชพันธ์ เจ้าของพิพิธภัณฑ์โกมลผ้าโบราณ ที่แพร่ ให้ยืมผ้าซิ่นของเชียงตุงที่ทอด้วยทองคำ แล้วเอามาให้แอฟนุ่งถ่ายในละคร เป็นผ้าโบราณของเจ้านางเก่าสมัยก่อน และท่านก็เป็นที่ปรึกษาด้านคอสตูมให้ด้วย เพราะฉะนั้นเสื้อผ้าของละครเรื่องนี้ถูกต้อง ตามประเพณีทั้งหมด ทรงผมก็ตามยุคนั้นสมัยนั้น"

"เราถือโอกาสเจาะลึกงานอาร์ตเข้าไปมากที่สุดให้คนดู แต่ไม่ถึงกับเจาะให้ดูว่าลายผ้านี้เรียกว่าอย่างนี้ แต่จะมีคำบรรยายของตัวละครนิดหน่อยอย่างในฉากที่บัวเงิน (เมย์) สอนให้นางเอกทอผ้าล้านนา ก็จะอธิบายให้ฟังว่าผ้าทอทางล้านนาเป็นอย่างไร ฉากที่นางเอกทอผ้าด้วยกี่เอว ซึ่งเป็นกี่ทอผ้ามัดกับตัวพกไปไหนมาไหนได้ และมีฉากที่นางเอกเก็บไหมออมคือไหมป่ามาออมสะสมไว้พอครบก็เอามาทอ จะมีสิ่งเหล่านี้ที่เรียนรู้ไปกับละคร เป?นสาระที่สอดแทรก"

"แต่ความสนุกจริงๆ เป็นเรื่องชิงรักหักสวาท ละครพูดถึงพาร์ตอดีตเป็นเรื่องของเจ้านางเชียงตุง (แอฟ) เดินทางมาล้านนาเพื่อแต่งงานกับเจ้ารัชทายาท คือเจ้าศิริวัฒนา (ชาย) ทั้งที่ตัวเองไม่ได้รักไม่ได้อยากแต่ง ระหว่างนั้นมาเจอเจ้าศิริวงศ์ (อั้ม) น้องชายเจ้าศิริวัฒนาก็ชอบพอกัน กลายเป็นความรักต้องห้าม เพราะตัวเองต้องแต่งกับพี่ ขณะที่พี่ชายก็มีเมียอยู่แล้ว เลยเกิดการปกป้อง แย่งชิง ใส่ร้ายป้ายสี ทำเสน่ห์ยาแฝด มีครบรสเลย"

Image
นอกจากเรื่องผ้าไหมแล้วเรื่องรองลงมาที่ให้ความสำคัญคือขนบธรรม เนียมประเพณี เทศกาลต่างๆ

"คนเขียนบทพยายามใส่เรื่องขนบธรรมเนียมให้เยอะที่สุด เราก็ใส่ได้เท่าที่มีเวลาและมีสตางค์ เช่น ลอยกระทง มีฉากลอยโคม มีงานก๋วยสลากก็แต่งก๋วยสลากไปถวายพระ ฉากงานสงกรานต์ ครั้งแรกที่มาก็มีขบวนเสด็จแล้ว ถ่ายที่พระธาตุลำปางหลวง เป็นขบวนเสด็จของเจ้านางมณีรินมาเข้าเฝ้าเปิดเรื่องเฉพาะภาพในอดีต บรรยากาศย้อนไปประมาณ 70 ปี"

ถามว่าคนดูจะได้อะไรจากเรื่องนี้ อ๊อฟจาระไนให้ฟังเป็นข้อๆ "หนึ่ง ความสนุกสนาน ซึ่งเป็นประเด็นหลักที่ต้องการให้คนดู สอง สาระที่สอดแทรกเข้าไป เช่น ขนบธรรมเนียมประเพณีทางเหนือและสถานที่ท่องเที่ยว อย่างวังหลวงที่พิพิธภัณฑ์แพร่"

สิ่งสำคัญที่สุดที่อยากได้ อ๊อฟบอกคือคนไทยหันมานุ่งซิ่นนุ่งผ้าไหม ผ้าไหมมีคุณค่า เป็นภูมิปัญญาไทยที่อเมซิ่ง ฉะนั้นอย่าให้สูญหาย จะอนุรักษ์ควรรีบทำอย่าลังเล

"จงดีใจถ้ามีใครสักคนดูละครเรื่องนี้แล้วกลับไปใส่ผ้าซิ่น แสดงว่าละครประสบความสำเร็จครับ" ผู้กำกับฯ หนุ่มกล่าวตบท้าย

ชวนดู′ผีอีเม้ย′ไม่น่ากลัว

เพราะเป็นละครที่มีเนื้อหาอิงไปทางภาคเหนือของไทย ทำให้ภาษาพูดของตัวละครจะเป็นการพูดคำเมือง ซึ่งตรงนี้ผู้กำกับฯ ′อ๊อฟ-พงษ์พัฒน์′ รับว่าเป็นสิ่งที่ยากในการตีโจทย์ความเข้าใจให้กับคนดู

"อย่างในอินเตอร์เน็ตจะถามเยอะว่าทำไมอั้ม-อธิชาติ ที่แสดงเป็นสุริยวงศ์ในพาร์ตปัจจุบันพูดไทยปนเหนือไม่ชัด หรืออยู่ดีๆ เดี๋ยวพูดเหนือพูดไทย ก็จะมีตอบโจทย์อยู่ในละคร คือหม่อมบัวเงินซึ่งยังมีชีวิตอยู่ในพาร์ตปัจจุบันที่แสดงโดยมี้-พิศมัย ห้ามหลานชายคืออั้มอู้คำเมืองกับย่า เพราะจะทำให้นึกถึงอดีต เนื่องจากหน้าอั้มคล้ายกับเจ้าศิริวัฒนา ย่าอู้ได้แต่เจ้าต้องบ่อู้คำเมือง เพราะฉะนั้นเวลาอั้มอยู่กับย่าเลยพูดไทย"

"แล้วเรื่องภาษาพูดเป็นอะไรที่ยากมาก อู้คำเมืองไม่ชัดเป๊ะเนี่ยก็โดนคนเมืองต่อว่า พออู้คำเมืองเป๊ะคนภาคอื่นก็ฟังไม่รู้เรื่อง เพราะฉะนั้นตรงกลางสำคัญที่สุด เลยแปร่งๆ ยอมให้เขาว่า"

อย่างนี้ต้องมีถึงขนาดขึ้นซับฯแปลให้เลยไหม อ๊อฟกล่าวว่า "ตอนนี้มีการเรียกร้องจากตัวละครตัวหนึ่งชื่อ อีเม้ย คือตัวละครผี ความที่ตัวเองพูดช้าและใส่ฟันด้วย แถมพูดคำเมืองด้วยเสียงก็เลยจะทุ้มๆ ฟังไม่รู้เรื่อง เรียกร้องให้ขึ้นซับฯ อันนี้ก็มีการปรึกษาอยู่ว่ามันจะเข้ากันมั้ย บางคนก็มีการเรียกร้องให้ขึ้นซับทั้งหมดเลย ผมว่าเป็นไปไม่ได้ แต่ถ้าผีอีเม้ยพูดไม่รู้เรื่องเนี่ยกำลังหาทางแก้ไขอยู่ ถ้าเป็นซับฯก็เป็นซับฯเฉพาะตัวเม้ย"

ถามถึงกระแสตอนนี้ของละคร อ๊อฟกล่าวว่า "ตอนนี้ที่แรงสุดคือผีอีเม้ย เพราะคนดูจะกลัวมัน แต่ถ้าดูไปเรื่อยๆ จะเอ็นดูและขำๆ พรีเซ็นต์ผีตัวนี้ให้เหมือนแมว เป็นผีเลี้ยงของหม่อมบัวเงิน คนโบราณทางเหนือจะเลี้ยงไว้ อีเม้ยในอดีตชาติเป็นลูกน้องแล้วตายแทนเจ้านาย ก่อนตายก็ตัดผมเอาเซ่น แล้ววิญญาณก็อยู่ที่นี่คอยรับใช้ ผมพรีเซ็นต์ให้ดูเหมือนมาเป็นตัวเป็นตน เอามือลูบหัวได้เหมือนเลี้ยงแมวเลย เพื่อลดความน่ากลัวตัวที่เป็นผีลงไป"

"คนพอเป็นละครผีบางคนเขาไม่ดู เลยบอกมาดูเหอะ เพราะผีตัวนี้ทำอะไรไม่ได้เลย เหมือนที่ผมทำเรื่องวายุภัคมนตรา ที่เอาพรายมาทำให้ฮาๆ ความกลัวก็ถูกลดลง ซึ่งตัวผีอีเม้ยนี่เป็นชุดาภา จันทเขตต์เล่น"

แหล่งข่าว: วันที่ 17 กันยายน พ.ศ. 2554 ปีที่ 21 ฉบับที่ 7597 ข่าวสดรายวัน หน้า 1
มะเมียะ http://th.wikipedia.org/wiki/%E0%B8%A1% ... 2%E0%B8%B0" onclick="window.open(this.href);return false;