ว่าที่ ร.ต.หญิง พิมพ์ใจ กัญชนะ
"หิ่งห้อย" แมลงบ่งชี้ความอุดมสมบูรณ์และความสมดุลของธรรมชาติ ที่สวนพฤกษศาสตร์สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ จังหวัดเชียงใหม่
หิ่งห้อย หรือมีชื่อเรียกตามท้องถิ่นต่างๆ ว่า แมลงแสง แมลงคาเรือง หรือแมลงทิ้งถ่วง จัดเป็นแมลงจำพวกด้วงปีกแข็ง อยู่ในวงศ์แลมพายรีดี้ (Lampyridae) อันดับโคลีออปเทอร่า (Coleoptera) ทั่วโลกมีหิ่งห้อยอยู่ประมาณ 2,000 ชนิด สำหรับประเทศไทยมีประมาณ 100 กว่าชนิด สำหรับวงจรชีวิตของหิ่งห้อยนั้น โดยเฉลี่ยการพัฒนาการจากระยะไข่ไปจนถึงระยะตัวหนอน ดักแด้ และตัวเต็มวัย ใช้ระยะเวลาประมาณ 1 ปี ส่วนจำนวนครั้งของการลอกคราบในระยะตัวหนอนนั้นแตกต่างกันไปตามชนิดพันธุ์ โดยทั่วไปจะลอกคราบ 4-5 ครั้ง และในระยะที่เป็นตัวหนอนจะดำรงชีวิตเป็น "ตัวห้ำ" โดยกินสัตว์ขนาดเล็กเป็นอาหาร เช่น หอยทาก เป็นต้น นับว่าแมลงตัวน้อยนี้ มีประโยชน์ในด้านเป็นตัวควบคุมศัตรูพืชตามธรรมชาติ และกำจัดพาหะที่เป็นแหล่งอาศัยของพยาธิต่างๆ ที่เป็นอันตรายต่อคนและสัตว์เลี้ยง
สวนพฤกษศาสตร์สมเด็จพระนาง เจ้าสิริกิติ์ อำเภอแม่ริม จังหวัดเชียงใหม่ เป็นแหล่งหนึ่งที่มีการกระจายพันธุ์ของหิ่งห้อยอยู่กว่า 5 ชนิด โดยจะพบหิ่งห้อยได้ตามบริเวณริมลำห้วยในช่วงเวลาประมาณ 19.00-21.00 น. หิ่งห้อยเหล่านี้กะพริบแสงส่งสัญญาณ และสีของแสงกะพริบที่ต่างกันไปตามชนิดพันธุ์ ตัวเต็มวัยที่มีปีกจะกะพริบตามยอดไม้หรือบินไป-มา ส่งสัญญาณเรียกเพศตรงข้ามเพื่อหาคู่ผสมพันธุ์ ตัวเมียของหิ่งห้อยบางชนิดไม่มีปีก ถึงแม้จะอยู่ในระยะตัวเต็มวัยแล้วก็ตาม จึงมีลักษณะเหมือนเป็นตัวหนอนที่เปล่งแสงได้
ดร.สมยศ ศิลาล้อม นักกีฏวิทยา จากสำนักวิชาการ-วิจัย องค์การสวนพฤกษศาสตร์ ให้ข้อมูลกับผู้สื่อข่าวว่า "หิ่งห้อย ถือเป็นดัชนีชี้วัดคุณภาพน้ำและสิ่งแวดล้อมได้เป็นอย่างดี เนื่องจากตลอดวงจรชีวิตจะต้องอาศัยอยู่ในบริเวณใกล้แหล่งน้ำสะอาดและตามระบบ นิเวศที่มีความสมบูรณ์ เช่น ในพื้นที่ป่า บนภูเขาสูง ลำธารหรือตามริมแม่น้ำ ลำคลอง และป่าชายเลนที่ยังไม่ประสบปัญหาด้านมลพิษมากนัก"
สำหรับสวนพฤกษ ศาสตร์สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ จังหวัดเชียงใหม่ ทำหน้าที่เป็นแหล่งบริการให้ความรู้ทางวิชาการด้านความหลากหลายทางชีวภาพ โดยเฉพาะทางด้านพืชและแมลงแล้ว สวนพฤกษศาสตร์ฯ แห่งนี้ เปรียบเสมือนห้องเรียนในธรรมชาติที่จะปลูกฝังกล่อมเกลาเยาวชนให้มีจิตสำนึก ในการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติของเมืองไทยให้คงอยู่ต่อไป นับว่าเป็นสถานที่ที่น่ามาเยี่ยมชม และอยู่ไม่ไกล (ห่างจากตัวเมืองเชียงใหม่เพียง 27 กิโลเมตร) เปิดให้บริการทุกวัน ไม่เว้นวันหยุดราชการ ตั้งแต่เวลา 08.30 น. ถึง 17.00 น. สำหรับการชมหิ่งห้อยในช่วงพลบค่ำนั้นสามารถสอบถามรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่ งานประชาสัมพันธ์ โทร. (053) 841-234 หรือ www.qsbg.org.
หน้า 105 วันที่ 01 กรกฎาคม พ.ศ. 2552 ปีที่ 21 ฉบับที่ 458http://info.matichon.co.th/techno/techn ... &search=no